ขั้นตอนการฝึกอบรม 1

posted on 11 Jan 2009 00:21 by sk-nrru

 

 

        หลังจากที่เราทราบความหมายและความสำคัญของหลักสูตรฝึกอบรมกันแล้ว  คราวนี้เรามาลอดดูกันซิครับว่า ขั้นตอนการฝึกอบรมมีกี่ประเภท และอะไรบ้างที่เรียนว่าขั้นตอนการฝึกอบรม ที่สำคัญเราจะสร้างหลักสูตรฝึกอบรมอย่างไร

 

 

         หากต้องการจะสร้างหลักสูตรฝึกอบรมอย่างถูกต้องตามหลักการฝึกอบรม สำหรับการพัฒนากลุ่มบุคลากร ในตำแหน่งใด ตำแหน่งหนึ่งซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมาย หรือสำหรับบุคลากรซึ่งจะต้องปฏิบัติงานใดงานหนึ่งเหมือน ๆ กัน ถึงแม้ว่าบุคลากรนั้น จะต้อง อยู่ในต่าง ๆ หน่วยงานกันก็ตาม ควรจะต้องปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้

1. การทบทวนความจำเป็นในการฝึกอบรม

         ก่อนจะสร้างหลักสูตรฝึกอบรม จำเป็นต้องมีการทบทวนปัญหาที่ได้กำหนดไว้ว่าเป็นความจำเป็นในการฝึกอบรมนั้นว่า มีปัญหาอะไรบ้าง และเกี่ยวข้องกับบุคลากร ในตำแหน่งงานใด ระดับใดบ้างมีจำนวนเท่าใด เหมาะสมสำหรับการส่งไปเข้ารับการฝึกอบรมภายนอก หรือมีจำนวนมาก เพียงพอ ที่จะจัดการฝึกอบรมในองค์การหรือหน่วยงานให้โดยเฉพาะ (ดังที่เรียกกันว่า In-house training) เมื่อคิดว่ามีบุคลากรที่เกี่ยวข้อง จำเป็นต้องเข้ารับการฝึกอบรม ซึ่งเห็นว่าควรจะจัดขึ้นในจำนวนที่เหมาะสมแล้ว จึงเตรียมการในขั้นตอนต่อไป
               

2. ระบุภารกิจที่เป็นปัญหาหรือต้องการพัฒนา

               หากต้องการสร้างหลักสูตรฝึกอบรมให้สอดคล้องตรงกันกับความจำเป็นในการฝึกอบรมของบุคลากรซึ่งดำรงตำแหน่งหนึ่ง ตำแหน่งใด เช่น ตำแหน่งพนักงานขับรถยนต์ หรือตำแหน่งเจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลโดยเฉพาะ ผู้สร้างหลักสูตรจำเป็นจะต้องเข้าใจ ถึงความแตกต่างในความหมายของคำว่า งาน หน้าที่ และ ภารกิจ เสียก่อน

               "งาน" (Job) หมายถึง หน่วยการปฏิบัติงานที่บุคลากรในตำแหน่งหนึ่งตำแหน่งใดคือครอบอยู่ในสายการปฏิบัติงาน เป็นสิ่งกำหนดไว้อย่างเป็นทางการและเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปในองค์การ งานแต่ละตำแหน่ง จะประกอบไปด้วย"หน้าที่" ตั้งแต่ 1 หน้าที่ขึ้นไป

"หน้าที่" (Duty) หมายถึง สิ่งที่ผู้ครอบครองงานจะต้องรับผิดชอบปฏิบัติ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดผลงานซึ่งตรงกับ ตำแหน่งงาน ของตน ทั้งนี้ ในหน้าที่แต่ละหน้าที่จะประกอบไปด้วย "ภารกิจ" หลาย ๆ ภารกิจด้วยกัน

               "ภารกิจ" (Task) หมายถึง หน่วยการปฏิบัติที่สำคัญที่สุดที่จะก่อให้เกิดผลงาน และเป็นส่วนของการปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้อง โดยตรงกับใช้วิธีการ เทคนิค หรือระเบียบต่าง ๆ ดังนั้น การปฏิบัติตามภารกิจนั้นจึงจะต้องใช้ความรู้ ความชำนาญ และความสามารถด้วย โดยการปฏิบัติงานตามภารกิจนั้น จะประกอบไปด้วย รายละเอียดในการปฏิบัติงาน ตั้งแต่หนึ่งอย่างขึ้นไป
                  

3. การกำหนดวัตถุประสงค์การฝึกอบรม

         วัตถุประสงค์ในการฝึกอบรม หมายถึง "สิ่งที่กำหนดว่าในโครงการฝึกอบรมนั้นจะต้องเปลี่ยนแปลง พฤติกรรมของผู้เข้ารับ การฝึกอบรมให้เป็นไปในลักษณะใดและระดับใด จึงจะสามารถแก้ไขปัญหาที่เป็นความจำเป็นในการฝึกอบรมได้

 

ขั้นตอนในการกำหนดวัตถุประสงค์ในการฝึกอบรม

 

ขั้นที่ 1 : ทบทวนปัญหาที่เป็นความจำเป็นในการฝึกอบรม

ขั้นที่ 2 : ระบุบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่จะต้องเข้ารับการฝึกอบรม

ขั้นที่ 3 : ระบุภารกิจและพฤติกรรมที่เป็นปัญหา

ขั้นที่ 4 : ระบุถึงวัตถุประสงค์ขั้นสูงสุด หรือพฤติกรรมตามอุดมคติซึ่งต้องการให้เกิดขึ้นกับบุคคลหรือกลุ่มบุคคลในขั้นที่ 2 (ตัวอย่าง เช่น จากการพิจารณาในขั้นที่ 1 จนถึงขั้นที่ 3 บว่าเจ้าหน้าที่ของงานฝึกอบรมไม่สามารถปฏิบัติภารกิจ ในการกล่าวแนะนำ หลักสูตร หัวข้อวิชา วิทยากร รวมทั้งกล่าวขอบคุณวิทยากร ฯลฯ ต่อผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้นวัตถุประสงค์ ตามอุดมคติ ในขั้นที่ 4 จึงได้แก่ การที่เราต้องการให้เจ้าหน้าที่ของงานฝึกอบรมสามารถ กล่าวแนะนำและขอบคุณ วิทยากรในได้ อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นต้น)

ขั้นที่ 5 : ระบุถึงสิ่งสนับสนุนที่จะทำให้สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ขั้นสูงสุดตามขั้นที่ 4 กล่าวคือ เป็นการพิจารณา ถึงสภาพ แวดล้อม หรือองค์ประกอบอื่นที่จะสนับสนุนให้การฝึกอบรมบรรลุวัตถุประสงค์ได้ เช่น วิทยากรที่มีความสามารถ ภูมิหลังที่ดีของ ผู้ที่จะเข้าอบรม หรือ นโยบายที่สนับสนุนการจัดฝึกอบรมในเรื่องที่เป็นปัญหาดังกล่าว

ขั้นที่ 6 : ระบุถึงสิ่งที่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานฝึกอบรมให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามอุดมคติใน ขั้นที่ 4 กล่าวคือ เป็นการพิจารณาถึงสภาพแวดล้อมต่าง ๆ เช่นเดียวกันในขั้นที่ 5 ว่ามีอะไรบ้างที่เป็นอุปสรรคหรือขัดขวางต่อการดำเนินการฝึกอบรม ให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามอุดมคติ เช่น มีงบประมาณจำกัด ระยะเวลาอบรมมีจำกัด เป็นต้น

ขั้นที่ 7 : กำหนดวัตถุประสงค์ในการฝึกอบรมที่เป็นไปได้ ขึ้น หลังจากที่ได้พิจารณาถึงวัตถุประสงค์ตามอุดมคติ ประกอบกับสิ่งสนับสนุนตามขั้นที่ 5 และสิ่งที่เป็นอุปสรรคตามข้อ 6 แล้ว อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีวัตถุประสงค์ตามอุดมคติอาจจะ เป็นวัตถุประสงค์ที่เป็นไปได้ก็ได้ ถ้าหากว่ามีสิ่งสนับสนุนทุกอย่าง และไม่มีสิ่งที่เป็นอุปสรรคต่อวัตถุประสงค์ตามอุดมคติเลย

ขั้นที่ 8 : กำหนดวัตถุประสงค์ประกอบ ซึ่งหมายถึง วัตถุประสงค์ที่เรามิได้คาดหวังมาก่อน แต่คาดว่าจะเป็นผลพลอยได้ จากการฝึกอบรม เช่น การฝึกอบรมจะช่วยให้ผู้เข้าอบรมซึ่งมาจากต่างหน่วยงานกันเกิดความรู้จักคุ้นเคยกัน และช่วยให้เกิดการ ประสานงานในอนาคต เป็นต้น
                  

4. การจัดระดับความสำคัญของภารกิจที่เป็นปัญหา

        เมื่อเราทราบถึงภารกิจต่าง ๆ ที่เป็นปัญหา ซึ่งเป็นความจำเป็นในการฝึกอบรมแล้วนั้น เนื่องจากมักจะมีหลายภารกิจ ที่ควรจัดฝึกอบรมเพื่อเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้เข้าอบรม ดังนั้น ถ้าเราทราบถึงระดับความสำคัญ ของแต่ละภารกิจ ดังกล่าว เสียก่อนที่จะกำหนดหัวข้อวิชาที่ควรจัดฝึกอบรม ก็จะทำให้เรามีเครื่องช่วยในการตัดสินใจ กำหนดหัวข้อวิชา ในหลักสูตร ฝึกอบรมได้อย่างเหมาะสม กล่าวคือ ช่วยในการกำหนดว่าควรจะมีหัวข้อวิชาใดบ้าง ใช้ระยะเวลาเท่าใด ลำดับก่อน-หลังอย่างไร ทั้งนี้ เพื่อให้ผู้บริหารงานฝึกอบรมสามารถใช้ทรัพยากรในการฝึกอบรมได้อย่างคุ้มค่า ทั้งในด้านของ เงิน เวลา สถานที วัสดุอุปกรณ์ ตลอดจนค่าเสียโอกาสของบุคลากรที่เกี่ยวข้อง และตัวผู้เข้าอบรมเอง

5. การกำหนดหัวข้อวิชา

         หัวข้อวิชา หมายถึง เนื้อหาสาระของเรื่องที่ต้องการจะให้ผู้เข้ารับการอบรมเกิดความรู้ ความเข้าใจ ทัศนคติ และความสามารถ การกำหนดหัวข้อวิชา จึงหมายถึง การระบุว่า ภารกิจหรือหน้าที่ที่เป็นความจำเป็นในการฝึกอบรมนั้น ควรจะนำวิชาอะไรบ้าง มาช่วยแก้ไขปัญหา หรือเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม

ขั้นตอนและหลักการกำหนดหัวข้อวิชา

               1. จัดทำตารางในการกำหนดหัวข้อวิชาขึ้น โดยประกอบด้วย ช่อง ภารกิจ หรือหน้าที่ ซึ่งเป็นความจำเป็นในการฝึกอบรม ช่องระดับความสำคัญของแต่ละภารกิจ และช่องหัวข้อวิชา

               2. กรอกภารกิจหรือหน้าที่ โดยเรียงตามลำดับความสำคัญตามที่ได้วิเคราะห์ไว้แล้ว
               3. ทำการพิจารณาว่า ภารกิจใดควรจะใช้หัวข้อวิชาใดในการฝึกอบรม โดยมีหลักการปลีกย่อย คือ
                   1. หัวข้อวิชาเดียวอาจจะใช้สำหรับหลาย ๆ ภารกิจได้
                   2. ภายในภารกิจเดียว อาจจะต้องใช้หัวข้อวิชาหลายวิชาก็ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งภารกิจซึ่งมีความสำคัญสูง
                   3. การกำหนดชื่อของหัวข้อวิชา ควรจะมีลักษณะกะทัดรัด ชัดเจน และสามารถสะท้อนให้เห็นภาพ ของงาน ที่จะต้อง ทำการฝึกอบรม

การกำหนดหมวดวิชา

                   ถ้าหากหลักสูตรฝึกอบรมที่กำหนดขึ้น ประกอบด้วยหัวข้อวิชาจำนวนมาก ควรนำมาจัดเป็นหมวดหมู่ตามลักษณะของ ความคล้ายคลึงกัน ซึ่งอาจทำได้ 2 วิธี คือ

                   1. จัดหมวดหมู่ตามลักษณะคล้ายคลึงกันของเนื้อหาวิชา เช่น วิชาต่าง ๆ ที่มีลักษณะเป็นการปูพื้นฐาน อาจรวบรวม อยู่ในหมวดเดียวกัน เรียกว่า หมวดพื้นฐาน หรือหัวข้อวิชาเกี่ยวกับหลักมนุษยสัมพันธ์ ภาวะผู้นำ การบริหารความขัดแย้งฯลฯ อาจรวมเรียกว่าหมวดมนุษย์พฤติกรรม เป็นต้น

                   2. จัดหมวดหมู่ตามลักษณะของเทคนิควิธีการฝึกอบรม หรือลักษณะของการอบรมของวิทยากร เช่น หัวข้อวิชาที่เป็น การบรรยายอยู่ในห้องประชุม อาจรวมเรียกว่าเป็นหมวดทฤษฎี หรือภาคทฤษฎี และหัวข้อวิชาที่มีการฝึกปฏิบัติ อาจรวมเรียกว่า หมวดปฏิบัติการ หรือภาคปฏิบัติการก็ได้ (หรืออาจแบ่งภาคทฤษฎี/ภาคปฏิบัติการ ออกเป็นหมวดต่าง ๆ ตามลักษณะของเนื้อหาวิชาอีกก็ได้)

 

 

Comment

smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????   ??????????????????
smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????

Tweet

ข้อมูลโอเค ดีคะ ถ้าติดขัดอะไรจะขอสอบถามอีกนะคะ

#1 By นู๋นุช หลักสูตร (58.147.95.253) on 2009-01-11 12:59

ดีจังลูก...
ได้ข้อมูลจากหนูให้หายสงสัยดี ถ้าป้าสยังไม่เคลียร์จะมาสอบถามอีกครั้งนะจ๊ะนู๋

#2 By ป้าวรรณ หลักสูตร (58.147.95.253) on 2009-01-11 13:02

ดีจังเลยคั๊บ big smile
แล้วผมจะไปแนะนำให้คนอื่นเข้ามาอ่านนะคั๊บ
ผมว่าถ้าพี่กอล์ฟอ่านต้องอยากเรียนต่อแน่ๆ confused smile
แค่นี้ก็บ่นๆอยากเรียนใจจะขาดอยู่แล้ว
แต่ผมบอกให้คอยเรียนโทพร้อมกันอ่ะคั๊บ
ถึงตอนนั้นคงให้พี่เป็นที่ปรึกษาด้านการเรียนหน่อยนะคั๊บ big smile
ถือว่าเป็นข้อมูลที่ดีมาก อ่านง่ายเข้าใจง่าย
ซึ่งนับว่าเป็นข้อมูลดีๆที่น่าอ่านครับ
เพราะสามารถนำไปปรับใช้ได้กับเรื่องอื่นๆ
ที่ต้องจัดการกับประเด็นสำคัญๆในการประชุมได้

#4 By +ฟ้างามยามค่ำ+ (222.123.102.68) on 2009-01-12 00:10

ดีจังคร้าบ มีสาระดีมากๆ และยาวมากกกกกกกกกกกกก
กว่าจะอ่านจบ แต่ว่าข้อมูลที่ไ้ด้ก็มีประโยชน์นะครับ อ่านคร่าวๆไปแล้ว เดวจะกลับไปเก็บละเอียด อีกที ขอบคุณมากๆครับผม

#5 By ยกธงขาว (115.67.196.122) on 2009-01-12 00:12

ขอบคุณสำหรับข้อมูลดีๆแบบนี้นะครับ

ถือว่าเป็นบทความที่มีสาระมากเลยครับ

คิดว่าคงได้ใช้ประโยชน์แน่ๆ

ขอบคุณมากเลยครับ open-mounthed smile

#6 By เด็กเรียน (222.123.59.234) on 2009-01-12 00:16

ขอบคุณนะครับสำหรับเนื้อหา

แต่มีข้อสงสัยในส่วนของขั้นตอนในการกำหนดวัตถุประสงค์ในการฝึกอบรมข้อที่8นิดนึงครับ ถ้าหากตามขั้นตอน ข้อที่8 น่าจะมีการตั้งก่อนหรือหลังจากมีการอบรมจริงครับ

#7 By A GE (58.8.248.197) on 2009-01-12 00:32

ทำให้ทราบเนื้อหาและรายละเอียดขึ้นเยอะเลยค่ะ
การเตรียมหลักสูตรการฝึกอบรมเป็นขั้นตอนที่สำคัญจิงๆ
หากเนื้อหาและกระบวนการต่างๆ ไม่ตรงจุดประสงค์
อาจทำให้การอบรมขาดประสิทธิภาพไป
ขอบคุณสำหรับข้อมูลนะคะ อ่านแล้วเข้าใจแล้วก็ละเอียดค่ะ

#8 By LIZZ (202.5.83.158) on 2009-01-12 01:44

ได้รับความรู้เต็มที่เลยครับ

สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับการฝึกอบรมทุกรูปแบบจริงๆ

ขอบคุณนะครับสำหรับ เนื้อหาความรู้ดีๆ

#9 By อดีตนักวิชาการการเกษตร (125.24.241.209) on 2009-01-13 21:16

ได้ความรู้ดีมากคะ ขอบคุณนะคะ

#10 By ไweview (114.128.27.213) on 2009-01-13 21:17

เนื้อหาครบถ้วนและครอบคลุมดีจังเลยคะ

เพียงแค่อ่านข้อมูลแล้วรู้สึกว่าจากคนที่ไม่เข้าใจ

เรื่องการฝึกอบรมเลยก็สามารถทำให้ทราบถึง

ขั้นตอนในการสร้างหลักสูตรการฝึกอบรมได้อย่างชัดเจน

********************************

อ.สาวิตรี น้อยพิทักษ์ ผู้เชี่ยวชาญ

#11 By ข้าราชการชนบท (125.25.138.92) on 2009-02-13 00:24

สวัสดีครับ คุณ เมธีณัฐ รัตนกุล
ไม่ทราบว่ามีตัวอย่าง ของการจัดทำหลักสูตรหรือเปล่าครับ เพราะผมยังมองภาพไม่ออก ว่าจะออกแบบอย่างไรเพื่อนำไปใช้ในการฝึกอบรมในบริษัท ถ้ามีตัวอย่างรบกวนส่งมาให้ด้วยนะครับ ด่วนที่สุด ครับผม ที่เมลล์Pungngam_26 hotmail.com
ขอบคุณครับ

#12 By วัฒนา พึ่งน้ำ (118.175.74.92) on 2009-08-19 13:44

ขอบคุณมาก ๆ

#13 By หวานใจ (203.149.33.66) on 2009-10-21 10:07

#14 By (114.128.243.196) on 2010-05-28 20:24

สวัสดีค่ะดิฉัน อริสราค่ะ ได้รับมอบหมายงานเรื่อง การอบรบ ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสินค้าที่บริษัทมีจำหน่าย ให้กับบริษัทลูกค้า ไม่เคยทำด้านนี้มาก่อนเลยค่ะ เป็นพนักงานขายมา 10 ปี ต้องเตรียมตัวเรื่องการอบรม อย่างไรบ้างค่ะ คิดจะไปลงเรียน การเป็น วิทยากร แต่ตอนนี้เจ้านายให้เขียน การเตรียมงาน และขั้นตอนค่ะ
เลยเข้าแวปมาหาอ่านดู เห็นข้อความนี้แล้วชอบเลยถาม
ผู้รู้ จะเมตตาช่วย สอนดิฉัน หรือ คำแนะนำ ส่งเข้าแมลนี้ด้วยนะค่ะ love_m012@hotmail.com

#15 By อริสรา (183.89.184.129) on 2010-12-28 21:18

ขอบคุนนะคร้า

ถ้าไม่ได้ข้อมูล

ต้องไม่มีงานส่งจารย์แน่เรย

#16 By kittyjaae (124.157.224.153) on 2011-01-21 17:47

อยากทราบวิธีการติดตามผลหลังการฝึกอบรมน่ะค่ะว่าต้องทำอย่างไร รบกวนตอบกลับทที่ E-Mail ได้ไหมคะ s_hadda@hotmail.com

#17 By (203.144.220.243) on 2011-04-27 16:16

อ่านเข้าใจง่ายดีค่ะ และเป็นประโยชน์มาก ๆ

#18 By ศุภรดา (202.28.180.202) on 2011-05-03 13:57